|
           Günümüzde dağcılık için geliştirilmiş birçok malzeme vardır. Bunlardan bazı birkaçı aynı görevi görürken; büyük bir kısmı ise birçok farklı işte kullanılabilir.            Bu bölümde malzemeleri sınıflandıracağız ancak tamamının kullanımını anlatmayacağız. Kullanım özelliği olan ve de günümüzde en çok kullanılan malzemelerin öncelikle öğrenilmesi yerinde olacaktır. Dağcılıkta doğru olan yapılacak etkinlik için en uygun olan malzemeyi seçip doğru olarak kullanmaktır. Günümüz dağcılık firmalarının kullanma kılavuzlarına uymak ise en doğru olanıdır. kamp malzemeleri: çadırlar, uyku tulumları, mat, ocaklar, pişirme setleri çadırlar:  yapılışlarına göre: DOME, TUNNEL, ÜÇGEN, GEOMETRİK Kullanım alanlarına göre: 1 mevsimlik: yazlık                                   2 mevsimlik: yaz, sonbahar                                   3 mevsimlik: ilk bahar, yaz, sonbahar                                   4 mevsimlik: ilk bahar, yaz, sonbahar, kış                                                           5 mevsimlik: ilk bahar, yaz, sonbahar, kış, yüksek irtifa                     diye beşe ayrılır. Dağcı yapacağı etkinliğe ve çadırın fiyatına göre kendine en uygun çadırı almalıdır. Çadırlar tek kişilikten 8 kişiliğe varan kapasitelerde olmanın yanında kar etekli; tek/çift bagajlı, tek/çift tenteli gibi birçok özellikler ile gruplara ayrılabilir.genel olarak bir çadır şu kısımlardan oluşur: dış tente, iç tente, alt tente, poller, bağlama ipleri ve diğer aksesuarlar (cep, askı)            tulumlar: kaz tüyü ve elyaf olmak üzere iki çeşit olup ikisinin de çalışma prensibi aynıdır. İki çeper arasında durağan hava hapsederek ısı yalıtımı sağlarlar. Elyaf bir petrokimya ürünü olup ucuzdur, kolay kurur fakat ağır ve fazla yer kaplaması gibi dezavantajları vardır. Kaz tüyü tulumlar çok iyi yalıtım sağlar, hafiftir, az yer kaplar ancak diğerlerine göre çok daha pahalıdır ve ıslandığında geç kurur ve ısıtmaz.            Tulum kullanırken dikkat edilmesi gereken önemli noktalar: bireyler vücut boyutlarına en uygun tulumları satın almalıdır veya yaptırmalıdır. Boyutu küçük tulumlarda rahat edemeyeceğimiz gibi büyük tulumlarda ise ısıtmak için fazladan hava söz konusudur. Büyük tulum kullanmak zorunda kalırsak bu boşluğu fazla kıyafetlerimizle ayak uzundan doldurmalıyız.tulumlar faaliyet sonrasında temizlenip havalandırılmalıdır. Yine üretici firmanın tasfiyeleri doğrultusunda bakımları yapılabilir.ancak fazla yıkanmaları durumunda eskiyecekleri unutulmamalıdır. Tulumların katlanmaması bunun yerine torbalarına rasgele sıkıştırarak taşınması genel kuraldır. Yine kullanım sırasında ayak parmaklarının uzun oluşu tulumların eskimesinde en önemli etkendir. ortak kullanılan malzemeler: bıçak termos fener yön bulma malzemeleri: gps, harita, pusula, barometre, altimetre teknik malzemeler: sikkeler: univeral s., Bıçak s., bong, hoıok, halkalı sikke takozlar: friend, stoper, trıcam, hexantrıc emniyet kemeri stop descender jumar ve t-blocklar kareabinalar. Eğik kapı/düz kapı; kilitli/kilitsiz hms makaralar atc ler çekiç  ip merdiveni not key gri gri yoyo  fifi çengeli expresler bolt sekizli kask ipler çantalar bunların dışında daha birçok malzemeyi saymak mümkündür. Burada çok kullanılan malzemelere değineceğiz. Tabi daha kış dağcılığında kullanılan birçok malzemeye de ileriki konularda değinilecektir.            Sikkeler: kaya yarıklarına çakılarak emniyet almaya yararlar. Sağlamlık bakımından en güvenilir emniyet malzemeleridir. Sert ve yumuşak olmak üzere iki tiptir. Yumuşak sikke kaya çatlağının şeklini alarak ilerler.            Emniyet noktası oluşturmada en önemli nokta malzeme yerleştirilecek kaya yapısının sağlam olmasıdır. Bunun için bölge gözle, elle,ve gerekirse çekiçle muayene edilmesidir. Sikkeler çakılırken çakılmadan önce en az 2/3 ünün kaya yarığına girmesi gerekir. Ayrıca sikke çakılırken çınlama sesinin gelmesi sikkenin ilerlediğini ve iyi tutacağını gösterir. Buna karşın tok sesinin gelmesi sikkenin artık ilerlemediğini gösterir. Eğer sikke gözü tam oturmaz ve sikke sağlamlığı yeterli ise sikke gövdesinden bir perlon yardımıyla üzengi düğümü ile bağlanarak emniyet noktası oluşturulabilir. Sike kayadan sökülürken çatlağın doğrultusunda ileri gergi vurulup oynatılarak çıkartılmalıdır. Sikkenin düşmemesi için yardımcı ip veya perlonla bağlanması doğru olacaktır. Ancak expresle bağlanması karabine zarar verebileceğinden yanlıştır.üniversal sikke moment esasına dayalı çalışıp hem yatay hem de dikey çatlakta çalışması bakımından önemli yer tutar yatay sikke bıçak sikke ve bonk ise sadece yatay çatlakta kullanılır. Halkalı sikke ise sadece inişlerde kullanılan özel bir sikkedir. Kayada çok fazla malzeme bırakmamak için tasarlanmış olup ipi halkasından çift kat geçirmek suretiyle kullanılır            Takozlar: içten dışa doğru daralan kaya yarıklarında kullanılan takozların sikkelerden en üstün özellikleri kolay yerleştirilir ve sökülür olmalarıdır. Değişik boylardadırlar ve takım halinde satılırlar. Yine sikkelerde olduğu gibi yerleştirilirken uygun kaya yarığı gözle, elle ve gerekirse çekiçle sağlamlığı kontrol edilmelidir. Yerleştirilmelerinde kaya yarığına sığabilecek en büyük takozun seçilmesi gerekir.            Friendler: mandalı çekilerek dişleri daraltıldıktan sonra kaya yarığına sokulan ve sapından çekildikçe genişlemeye çalışarak kaya yarı0ğında sıkışan takozdur. Son zamanlarda dünyada en çok kullanılan bu malzemenin kullanımı incelik ister. Öncelikle friend kullanılacak kaya yarığı temiz olmalıdır. Yarığa sığabilecek en büyük ve çıkartırken de bir miktar daraltabileceğimiz büyüklükteki friend seçilir. Yani yerleştirirken friendin mandalı sonuna kadar çekilmemeli bir küçüğü denenmelidir. Yine çıkarırken friendin gevşemesi için bir miktar ileri itmemiz gerekebileceğinden kaya yarığının sonuna kadar itilmemelidir. Hem yatay hem de dikey çatlakta çalışabilen friend yatay çatlakta çift yönlü çekebilirken; dikey çatlakta sadece tek yönlü çekeri vardır. Bun yüzden düşey çatlakta sadece düşüş doğrultusunda yerleştirilmelidir. Friendin sıkışan dişleri kaya üzerinde oynadığında sökülebilir. İpin friendi oynatabileceği durumlarda özellikle yan geçişlerde ve rüzgarlı havalarda friend kolu perlonla uzatılmalıdır. Sökülen friend ip üzerinde kayıp düşüş doğrultusunu değiştirecek ve bir sonraki friendleri de sökebilecektir.            Stoper, tricam, hexantric: telli ve ipli saplı olanlardan kullanım kolaylığı açısından telliğ saplı olanlar tercih edilmelidir. Stoper fiyatının ucuz oluşu hafifi oluşu ve kullanım genişliği ile çok kullanılanlarıdır. Tricamlar ise friendlerin dağcılık dünyasına girmesiyle popülaritesini yitirmeye başlamışlardır. Hexantricler ise taşıması zor olduğundan pek tercih edilmez.            Stoper kaya üzerinde bulunabilecek birçok kaya yarıklarına yerleştirilebilir. Yine kaya yarığına sığabilecek en büyük stoper seçilmelidir.            Çoğu zaman yatay çeker sağlayan bu üç malzeme yerleştirildiği oluşuma göre dikey çatlaklarda da çekebilir.            Not: takozlar yerleştirildikten sonra çeker kolundan tutulup vurma hareketi ile sağlamlığı kontrol edildikten sonra kullanılmalıdır.            Emniyet kemeri: dağcının öncelikli bulundurması gereken malzemelerden olan emniyet kemeri alt, üst ve full body olmak üzere 3 çeşittir. Hafif, güvenilir ve kullanımının kolay olması bakımından en çok alt emniyet kemerleri kullanılır. Bu özellikleri bakımından alt emniyet kemerleri profesyonel emniyet kemeri diye anılırlar. Profesyonel emniyet kemerleri vücuda bel ve bacaklardan saran ayarlı perlonlar ile çalışır. .eşitliliği bakımından üretici firmanın tavsiyelerine uyulması esas alınmalıdır.            Sekizli ve atc ler: iple inişlerde, tırmanmada lidere ip vermede ve liderden ip almada en çok kullanılan malzemelerdir. İpi içerilerinden geçirmeleri ve kırmaları ile kazandırdıkları sürtünme kuvveti prensibi ile çalışırlar. Dünyada en çok kullanılan sekizli ipi kendi etrafında döndürmesinden ve basınca çok fazla dayanıklı olmayışından günümüzde yerini atclere bırakmaktadır. Tırmanışta bu malzemelerin eksikliğinde hms ye yarım kazık düğümü atılarak ta bu işlemler gerçekleştirilebilir.            Expresler: iki ucunda genelde biri eğişk kapılı veya tel kapılı karabina bulunan perlondan oluşur. Genelde ara emniyet noktası oluşturmada kullanılan excpresin dü Z kapısı malzemeye eğik kapısı ise ipe gelmelidir. Eğik kapı ipin kolay yerleştirilmesi içindir. Ayriyeten expreslerle kısmi geçici güvenlikte alınabilir. Daha birçok yerlerde kullanım alanı bulan expresler değişik boylarda olabilir.                       İpler: İp: iniş, tırmanış, emniyet alma, arama kurtarma gibi daha birçok alanda kullanılabilen malzemelerdir. Esneme durumlarına göre dynamik ve statik olan iplerden dağcılıkta kullanılanları esneme kabiliyetinde olan dynamik iplerdir. Dağcı düştüğü taktirde ip gerilecek, esneyecek, dağcıyı yavaşlatacak ve durduracaktır. Esnemeyen statik ipler ise düşmelerde birden duracak ve dağcıda istenmeyen ciddi yaralanmalara sebep olacaktır. Statik ip genelde arama kurtarmalarda ve mağaracılar tarafından kullanılmaktadır.            Kalınlıklarına göre ise tam ip, yarım ip ve yardımcı ip olmak üzere 3e ayrılırlar. Tam ipler 10 mm ve daha kalın ipler, yarım ipler 8mm veya 8/5 mm ipler: yardımcı ip ise 4-7mm arası iplerdir.            Tırmanış tekniğine göre ipler: tek ip, ikiz ip, çift ip olmak üzere 3e ayrılırlar.            Tek ip: genellikle 9.8 ve 11 mm kalınlıklarda üretilen tek ipler günümüz teknolojisinde daha ince de bulunabilmektedir. Genelde kaya tırmanışı ve yapay tırmanışlarda kullanılırlar.            Avantajları:                        Hafiftir                        Kolay emniyet alınabilir                        Az sürtünmeyle çalışır                        Düğüm atmak kolaydır                        Kullanımımı basittir            Dezavantajları:                        Çekeri azdır                        Çabuk yıpranır                        Az iniş sağlar                       İkiz ip: renkleri farklı iki tam ipten oluşur. Bu iki ip aynı anda kullanılır; ayarı ayrı kullanılamaz. Bütün emniyet noktalarından aynı şekilde aynı anda geçirilerek kullanılan ikiz ip birisinin kopması zarar görmesi durumunda güvenli tırmanış vbe iniş sağlar. En önemli özelliği de ana emniyet noktasından inişlerde çift kat atılarak uzun iniş sağlamasıdır. Böylelikle dağda daha az malzeme bırakmamızı sağlar.                        Avantajları:                                   Uzun iniş                                   Yüksek çeker                                   Az yıpranma                                                 Kolay taşınabilme                                   İkili tırmanış                        Dezavantajları:                                   Ağırdır                                   Yüksek sürtünme yaratır Çift ip: renkleri farklı iki yarım ipten oluşurlar. İkiz ipten farklı olarak iki ip ayrı ayrı kullanılabilir. Lider ana emniyetten iki iple çıkar ancak ara emniyet noktalarında farklı ipleri kullanarak pandül yemeyi sürtünmeyi ve zikzak ı en aza indirir. Rotanın zikzak yan geçiş ve traveste olduğu durumlarda çok kullanılır. Ancak kullanımı büyük tecrübe gerektirir.artçı iki ipi farklı kullanmalıdır.            Avantajları:                        Uzun iniş                        Yüksek çeker                        Düz hat                        İki kişi tırmanma                        Pandülü en aza indirme                        Daha çok emniyet            Dezavantajları:                        Karışık sistem                        Yüksek sürtünme                        Zor kontrol                            Yüksek tecrübe gerektirmesi Düşüş faktörü: düşüş mesafesi/ sistemdeki ip boyu Düşüş şoku: ağırlık* sistemdeki ip boyu
|
Yorumlar